فاصله استاندارد پایه چراغ خیابانی در معابر مختلف چقدر است؟
تعیین فاصله مناسب بین پایههای چراغ خیابانی یکی از مهمترین بخشهای طراحی روشنایی معابر است. فاصله نامناسب میتواند باعث ایجاد نقاط تاریک، افزایش خیرگی، کاهش یکنواختی نور یا بالا رفتن هزینههای پروژه شود. در طراحی اصولی، فاصله پایهها بر اساس محاسبات روشنایی، کلاس راه، ارتفاع پایه، توان چراغ و نوع چیدمان مشخص میشود؛ اما در پروژههای اجرایی شهری، بازههای عددی مشخصی به عنوان تجربه عملی مورد استفاده قرار میگیرد. در این مقاله فاصله پایه چراغ را به صورت عددی و تفکیکشده بر اساس نوع معبر بررسی میکنیم.
فاصله پایه چراغ در معابر کوچک (کوچهها و خیابانهای محلی)
عرض معمول معبر: ۶ تا ۱۲ متر
ارتفاع رایج پایه: ۶ متر
توان معمول چراغ LED: ۳۰ تا ۶۰ وات
در این نوع معابر به دلیل عرض کم و ترافیک پایینتر، نیاز به شدت روشنایی متوسط وجود دارد. فاصله پیشنهادی پایهها: ۲۰ تا ۲۸ متر. در کوچههای ۶ تا ۸ متری، فاصله ۲۰ تا ۲۵ متر عملکرد مناسبی ایجاد میکند. در خیابانهای محلی ۱۰ تا ۱۲ متری، فاصله میتواند تا ۲۵ تا ۲۸ متر افزایش یابد. در این شرایط معمولاً چیدمان یکطرفه اجرا میشود.
فاصله پایه چراغ در خیابانهای شهری متوسط
عرض معمول معبر: ۱۲ تا ۲۰ متر
ارتفاع رایج پایه: ۸ تا ۹ متر
توان معمول چراغ LED: ۸۰ تا ۱۵۰ وات
این معابر شامل خیابانهای اصلی داخل شهر با تردد متوسط هستند. فاصله پیشنهادی پایهها: ۲۸ تا ۳۵ متر. در خیابانهای ۱۴ تا ۱۶ متری معمولاً فاصله ۳۰ متر انتخاب مناسبی است. در عرضهای نزدیک به ۲۰ متر، فاصله میتواند به ۳۲ تا ۳۵ متر برسد، البته با در نظر گرفتن توان چراغ و زاویه پخش نور. در این شرایط چیدمان میتواند یکطرفه، دوطرفه روبهرو یا زیگزاگی باشد.
فاصله پایه چراغ در معابر بزرگ و شریانی
عرض معمول معبر: ۲۰ تا ۳۵ متر
ارتفاع رایج پایه: ۹ تا ۱۲ متر
توان معمول چراغ LED: ۱۵۰ تا ۲۵۰ وات
این دسته شامل بلوارها و خیابانهای شریانی با حجم ترافیک بالا است. فاصله پیشنهادی پایهها: ۳۵ تا ۴۵ متر. در بلوارهای ۲۴ متری با پایه ۹ متری معمولاً فاصله حدود ۳۵ تا ۴۰ متر اجرا میشود. در معابر عریضتر با پایه ۱۲ متری، فاصله میتواند به ۴۰ تا ۴۵ متر برسد، مشروط به اینکه یکنواختی نور حفظ شود. در این معابر معمولاً چیدمان دوطرفه یا نصب در رفیوژ میانی انجام میشود.
فاصله پایه چراغ در بزرگراهها
عرض معمول: بیش از ۳۰ متر
ارتفاع پایه: ۱۲ تا ۱۵ متر
توان چراغ: ۲۰۰ تا ۴۰۰ وات LED
فاصله رایج: ۴۰ تا ۵۰ متر. در بزرگراهها فاصله بیشتر است، اما به دلیل سرعت بالای خودروها، یکنواختی نور اهمیت زیادی دارد، بنابراین طراحی دقیق با نرمافزارهای تخصصی ضروری است. برای طراحی دقیق معمولاً از نرمافزارهایی مانند DIALux و Relux استفاده میشود تا مقدار لوکس سطح، یکنواختی و شاخص خیرگی بررسی شود.
یک فرمول تجربی برای تخمین فاصله پایه چراغ
در طراحی اولیه، یک قاعده تجربی رایج وجود دارد: فاصله پایه تقریباً برابر است با ۳ تا ۴ برابر ارتفاع پایه. مثلاً پایه ۶ متری فاصله حدود ۱۸ تا ۲۴ متر، پایه ۹ متری فاصله حدود ۲۷ تا ۳۶ متر و پایه ۱۲ متری فاصله حدود ۳۶ تا ۴۸ متر خواهد داشت. این فرمول تقریبی است و جایگزین محاسبات روشنایی نمیشود.
عوامل مؤثر بر کاهش یا افزایش فاصله پایهها
عرض معبر، ارتفاع نصب، زاویه پخش نور چراغ، توان و راندمان LED، کلاس روشنایی معبر و نوع چیدمان نصب از مهمترین عوامل تعیین فاصله هستند. هرچه یکنواختی نور اهمیت بیشتری داشته باشد، فاصله پایهها کمتر در نظر گرفته میشود.
جمعبندی
فاصله پایه چراغ خیابانی عدد ثابتی ندارد، اما به طور عملی میتوان گفت کوچهها ۲۰ تا ۲۸ متر، خیابانهای متوسط ۲۸ تا ۳۵ متر، معابر بزرگ ۳۵ تا ۴۵ متر و بزرگراهها ۴۰ تا ۵۰ متر فاصله رایج دارند. انجام محاسبات دقیق روشنایی قبل از تولید و نصب پایهها باعث کاهش هزینه و افزایش کیفیت اجرا خواهد شد.
