اجرای برج نوری از بررسی محل و اجرای فونداسیون آغاز میشود. پس از آماده شدن فونداسیون، سکشنهای برج در محل پروژه مونتاژ شده و تجهیزات موردنیاز روی سازه نصب میشوند. سپس برج با استفاده از تجهیزات مناسب مانند جرثقیل بلند شده و روی انکربولتهای فونداسیون قرار میگیرد. نصب برج نوری به عنوان یک عمل تخصصی باید توسط افراد متخصص و با تجربه انجام گیرد، چرا که هرگونه اشتباه در فرآیند نصب و راه اندازی برج نوری در ابتدا ممکن است باعث عدم دستیابی به نتیجه مطلوب و حداکثر روشنایی مورد نظر شود و در موارد سخت تر ممکن است باعث بروز حوادث ناگوار همچون واژگونی سازه و یا سقوط پروژکتورها شود.

مراحل اجرای نصب برج نوری
1.بررسی محل نصب برج نوری:
اولین مرحله، بازدید و بررسی محل پروژه است. انتخاب محل برج باید به شکلی انجام شود که علاوه بر تأمین پوشش روشنایی موردنظر، امکان اجرای فونداسیون و عملیات نصب نیز وجود داشته باشد. در این مرحله شرایط زمین، مسیرهای دسترسی، محل استقرار تجهیزات، محدودیتهای موجود در سایت و موانع اطراف بررسی میشوند.
خطوط برق هوایی، ساختمانها، درختان، دیوارها و سایر سازههای اطراف میتوانند عملیات نصب و استفاده از جرثقیل را تحت تأثیر قرار دهند. همچنین باید فضای کافی برای انتقال و مونتاژ سکشنهای برج وجود داشته باشد. این موضوع بهخصوص در برجهای مرتفع که طول قطعات و فضای موردنیاز برای مونتاژ آنها بیشتر است اهمیت دارد. در این مرحله باید نقشه پروژه تهیه شود نقشه پروژه شامل محل نصب برج نوری، مسیر کابل کشی،ابعاد فونداسیون ها میشود.
2. تعیین محل و اجرای فونداسیون:
پس از تعیین محل، نوبت به اجرای فونداسیون برج نوری میرسد. فونداسیون وظیفه انتقال نیروهای واردشده از برج به زمین را بر عهده دارد و یکی از مهمترین بخشهای اجرای سازه محسوب میشود.ابعاد فونداسیون رابراساس ارتفاع و وزن سازه، ابعاد مقطع، سطح بادگیر هد و پروژکتورها، مشخصات خاک، شرایط اقلیمی و طراحی سازه تعیین میکنند. پس از خاکبرداری، مراحل آمادهسازی بستر، آرماتوربندی، جانمایی انکربولتها و بتنریزی مطابق نقشه اجرایی انجام میشود.
3. مونتاژ سکشنهای برج نوری
بدنه بسیاری از برجهای نوری مرتفع بهصورت چند سکشن (قطعه ) ساخته میشود تا ساخت، حمل و نصب سازه امکانپذیر باشد. این سکشنها معمولاً در محل پروژه به صورت اورلبی به یکدیگر متصل میشوند درست مانند یک تلسکوپ قطعات از پایین به بالا کمتر میشود. نکته ای که در هنگام مونتاژ باید راستای سکشنها، جهت قرارگیری قطعات و میزان درگیری آنها کنترل شود. مونتاژ نادرست ممکن است باعث تغییر هندسه کلی برج یا ایجاد مشکل در مراحل بعدی نصب شود. سایت wceng.com در تایید این موضوع گفته است:
It is preferable to assemble the complete structure on the ground and erect it as a unit
بهتر است کل سازه روی زمین مونتاژ شده و سپس بهصورت یکپارچه برپا شود.
4. نصب هد و پروژکتورها
در این مرحله پروژکتورها کابل کشی شده و روی هد برج با پیچ نصب میشوند باید دقت داشت که اتصال پروژکتورها به صورت دقیق انجام گیرد تا پس از نصب در اثر وزش باد از هد جدا نشوند. نکته بعدی تنظیم زاویه تابش است که باید براساس ارتفاع و تعداد و توان پروژکتورها و شرایط محیط انجام شود. هد برج نیز بسته نوع برج به سازه نصب میشود یعنی بسته به اینکه هد برج متحرک یا ثابت است اتصال آن به ستون برج متفاوت است. در برج متحرک هد باید به وسیله سیم بکسل به سیستم بالابر متصل شود.
5. نصب سیستم بالابر برج نوری
این مرحله بیشتر مربوط به نصب برج نوری متحرک است. در این مدلها هد برای سرویس، تعمیر یا تعویض پروژکتورها قابلیت پایین آمدن دارد. سیستم بالابر بسته به طراحی برج میتواند شامل مواردی مانند وینچ یا گیربکس دستی یا برقی، سیمبکسل، قرقرهها، کابلها و سایر قطعات مکانیکی و ایمنی باشد.در زمان نصب باید مسیر سیمبکسل و عملکرد اجزای سیستم دقیقاً مطابق طراحی سازنده باشد. سیمبکسل نباید در مسیر حرکت دچار پیچخوردگی، تماس نامناسب یا گیرکردن شود. پس از مونتاژ نیز حرکت هد باید در شرایط کنترلشده آزمایش شود تا از عملکرد صحیح سیستم اطمینان حاصل شود.
نصب برج نوری ثابت و متحرک چه تفاوتی دارد؟
| مورد | برح نوری ثابت | برج نوری متحرک |
|---|---|---|
| فونداسیون | دارد | دارد |
| اورلب سکشن ها | دارد | دارد |
| استفاده از جرثقیل | معمولا نیازی نیست | معمولا مورد نیاز |
| سیستم بالابر هد | ندارد | دارد |
| وینچ یا گیربکس | ندارد | دارد |
| سیم بکسل | ندارد | دارد |
| تست حرکت هد | ندارد | دارد |
| دسترسی برای سرویس پروژکتورها | وابسته به طراحی و تجهیزات دسترسی | با پایین آوردن هد امکانپذیر است |
6. بلند کردن سازه و نصب روی فونداسیون
بعد از مونتاژ کردن بخش های مختلف برج نوبت به مرحله نصب برج نوری روی فونداسیون می رسد. در این مرحله به وسیله جرثقیل مناسب ( انتخاب ظرفیت جرثقیل باید براساس ابعاد برج نوری و شرایط محیطی باشد) سازه را بلند میکنیم و سپس روی فونداسیون قرار میدهیم. سایت acpom.com.jo درباره انتخاب جرثقیل گفته است:
Ensure crane adequate for mast weight and length
اطمینان حاصل کنید که جرثقیل انتخابشده متناسب با وزن و طول برج نوری باشد.
نکته ای که در این مرحله باید رعایت کرد هماهنگی دقیق بولت ها با بیس پلیت است. نکته بعدی این است که دو مهره مناسب روی هر بولت نصب شود یکی پایین بیس پلیت و یکی روی بیس پلیت.
7. تراز و محکم کردن برج
پس از قرار گرفتن بیسپلیت روی فونداسیون، برج باید از نظر شاقولی و تراز بودن بررسی شود.این کنترل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا انحراف سازه میتواند علاوه بر ظاهر نامناسب، بر توزیع نیروها و عملکرد تجهیزات نصبشده روی برج تأثیر بگذارد.پس از تنظیم نهایی، مهرههای انکربولت مطابق الزامات طراحی محکم میشوند. در صورت پیشبینی در نقشه اجرایی، فضای زیر بیسپلیت نیز با مصالح مناسب پر میشود.در پایان این مرحله باید یک بار دیگر وضعیت بیسپلیت، بولتها و راستای کلی برج کنترل شود.
8. سیمکشی و اتصال برق
پس از استقرار مکانیکی برج، نوبت به اجرای بخش الکتریکی میرسد. کابلکشی پروژکتورها، اتصال به تابلو برق و اجرای سیستم حفاظتی باید براساس نقشه برق پروژه انجام شود. تابلو برق برج میتواند شامل تجهیزات قطع و وصل، حفاظت مدار و کنترل روشنایی باشد. مشخصات دقیق آن براساس توان و تعداد پروژکتورها و طراحی سیستم تعیین میشود. اجرای صحیح سیستم ارت نیز از بخشهای مهم این مرحله است. تجهیزات فلزی و سیستم الکتریکی باید مطابق ضوابط و طراحی پروژه به سیستم حفاظتی مناسب متصل شوند. اتصالات برق باید توسط نیروی متخصص انجام شده و قبل از اتصال برق سیستم مورد بررسی قرار گیرند.
9. تست و راهاندازی نهایی
بعد از نصب برج نوری و بخش های الکتریکال نوبت مرحله تست و راه اندازی می رسد. ابتدا عملکرد پروژکتورها بررسی شده و از روشن شدن صحیح تجهیزات اطمینان حاصل میشود. سپس مدارهای برق، تجهیزات حفاظتی و اتصالات کنترل میشوند. در برج نوری هد متحرک، سیستم بالابر نیز باید آزمایش شود. حرکت هد در مسیر رفت و برگشت، عملکرد وینچ یا گیربکس و اجزای مربوط به بالابر مورد بررسی قرار میگیرند. در پایان، وضعیت تراز بودن برج، اتصالات سازهای و شرایط ظاهری نیز کنترل میشود.

فونداسیون برج نوری چگونه اجرا میشود؟
فونداسیون برج نوری یکی از مهمترین بخش های سازه روشنایی محسوب میشود به همین دلیل باید طراحی و اجرای آن با رعایت استانداردها و توسط افراد متخصص صورت گیرد. در طراحی فونداسیون باید ابعاد برج نوری، میزان باد منطقه، جنس خاک را در نظر بگیریم. فرآیند اجرا معمولاً با خاکبرداری آغاز میشود و سپس بستر برای اجرای آرماتور و بتن آماده میشود.
قفسه آرماتور مطابق نقشه ساخته شده و انکربولتها با استفاده از شابلون در موقعیت موردنظر قرار میگیرند. در این مرحله کنترل فاصله بولتها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا پس از سخت شدن بتن، اصلاح خطای جدی در جانمایی بولتها دشوار خواهد بود. پس از کنترل آرماتورها و بولتها، بتنریزی انجام میشود. برج زمانی روی فونداسیون نصب میشود که بتن به مقاومت موردنیاز طبق مشخصات طراحی و اجرایی پروژه رسیده باشد.
برای نصب برج نوری به چه تجهیزاتی نیاز داریم؟
برای نصب برج نوری نیاز به جرثقیل برای بلند کردن سازه و در صورتی ارتفاع برج و تعداد سکشن ها زیاد باشد برای اتصال سکشن ها نیاز به لودر هم خواهیم داشت. ابزارهایی مانند موتور جوش، سنگ فرز و سایر تجهیزات نصب هم باید همراه تیم نصب باشد.
نصب برج نوری در ارتفاعهای مختلف
افزایش ارتفاع برج معمولاً وزن، ابعاد سکشنها و حساسیت عملیات حمل و نصب را افزایش میدهد، اما روش دقیق اجرا همچنان به طراحی سازه بستگی دارد.
- برج نوری 6 متری و برج نوری 9 متری معمولاً ابعاد و وزن کمتری نسبت به مدلهای مرتفع دارند و عملیات حمل و مونتاژ آنها سادهتر است. در برج نوری 12 متری و 15 متری، انتخاب فضای مونتاژ و تجهیزات بلندکردن اهمیت بیشتری پیدا میکند.
- برای برجهای 18 متری و ارتفاعهای بالاتر، برنامهریزی عملیات نصب اهمیت بیشتری دارد. وزن مجموعه، طول سازه مونتاژشده، تعداد سکشنها، شرایط باد هنگام نصب، ظرفیت جرثقیل و شعاع کاری آن باید پیش از شروع عملیات بررسی شوند.
- در برجهای بسیار مرتفع نیز نباید تنها براساس ارتفاع درباره روش نصب تصمیم گرفت؛ نقشه برج نوری و برنامه اجرایی پروژه تعیینکننده هستند.
نصب برج نوری چقدر زمان میبرد؟
زمان نصب برج نوری تابع عوامل مختلفی است که از آن میتوان به ارتفاع برج نوری، تعداد پروژکتورها، شرایط محیط؛ نوع برج نوری (مترحک/ف ثابت و یا استادیومی) بستگی دارد.
هزینه نصب برج نوری به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینه نصب برج نوری شامل هزینه تجهیزات بخصوص جرثقیل، هزینه پرسنل نصب میشود.
اشتباهات رایج هنگام نصب برج نوری
- عدم اتصال درست سکشن ها به یکدیگر: اتصال هر دو سکشن بسته قطر داخلی و ارتفاع سازه بین 50 تا 120 سانتیمتر باید به یکدیگر اورلب شوند.
- تراز نبودن بیس پلیت روی فونداسیون: تراز نبودن بیس پلیت روی فونداسیون باعث میشود سازه در راستای قائم قرار نگیرد.
- عدم اتصال استاندارد پروژکتورها به هد: عدم اتصال درست پروژکتورها باعث تابش نور در زاویه اشتباه خواهد شد.
- عدم فیکس شدن مهره ها
سوالات متداول
نصب برج نوری چگونه انجام میشود؟
نصب برج نوری شامل بررسی محل، اجرای فونداسیون، نصب بولتها، مونتاژ سکشنها، نصب سازه با جرثقیل، اجرای سیستم روشنایی، کابلکشی و تست نهایی است.
فونداسیون برج نوری چه ابعادی دارد؟
ابعاد فونداسیون به ارتفاع برج، شرایط خاک و سرعت باد منطقه بستگی دارد و توسط مهندس محاسب تعیین میشود.
برای نصب برج نوری به چه تجهیزاتی نیاز است؟
جرثقیل، تجهیزات حفاری، ابزار مونتاژ، دستگاه جوش، تجهیزات کابلکشی، تابلو برق و ابزار تست از مهمترین تجهیزات نصب هستند.
نصب برج نوری با هد ثابت و متحرک چه تفاوتی دارد؟
هد ثابت توسط پیچ و مهره به ستون متصل میشود اما هد متحرک به وسیله سیم بکسل به سیستم بالابر متصل میشود.
نصب برج نوری چقدر زمان میبرد؟
بخش نصب سازه معمولاً طی یک تا دو روز انجام میشود اما با احتساب اجرای فونداسیون و عملآوری بتن، کل پروژه بین 10 تا 20 روز زمان نیاز دارد.
